Empati, başka birinin hissettiği duyguları tanıma veya bunları paylaşma olarak tanımlanabilir. Psikiyatri kliniklerinde, danışanlarla yapılan görüşmelerde sıklıkla kullanılan tekniklerden de bir tanesidir. Danışan kişi kendisi ile empati kurulduğunu hissederse rahatlayabilmekte, görüşmelerde oluşabilecek dirençler kırılabilmekte, danışan terapistine güvenerek kendisini daha rahat ve dürüst bir şekilde ifade edebilmektedir.

İnsan ilişkilerinde de karşımızdaki kişinin bize olan empatisi sayesinde
kendimizi anlaşılmış hissederek rahatlayabilir, duygularımızı ve endişelerimizi daha açık bir şekilde ifade edebiliriz. Bebeklerle annelerin ilişkisi incelendiğinde bebeğin ihtiyaçlarını, duygularını tanıyabilen, bu duygularla empati kurabilen annelerin bebeklerin gelişimine olumlu katkısı olduğu görülmüştür .(1,2).Ergenlik döneminin fırtınalı dönemlerinin farkında olan ve ergenin duyguları ile empati kurabilen ebeveynlerin de ergenlik dönemindeki kişilerin sağlıklı kimlik oluşturmasına olumlu
katkısı olmaktadır. Bu nedenle empatinin insanın doğumundan ölümüne kadar biyopsikososyal gelişimi için önemli ve gerekli
bir faktör olduğunu söyleyebiliriz. Şu da bir gerçektir ki yüzeysel ve yapmacık olarak algılanan empatilerin ise karşı taraf
üzerinde bir etkisi olmamakla birlikte, karşı tarafın güvenini de zedelemektedir.
Aynı duygularla birbirine bağlanmış insanların oluşturduğu büyük grupların birbirleri ile olan
ilişkilerinde de empatinin önemli bir rolü olduğunu söyleyebiliriz. Son zamanlarda bu amaçla
büyük gruplar arasındaki çatışmaların çözümü için empati bir teknik olarak kullanılabilmektedir
(3). Birbirine karşı empati kuramayan grupların, birbirlerine empati kurabildiklerinde aralarındaki
çatışmaların çözümüne yönelik adım atmaya başlayabilecekleri söylenmektedir. Mesela
Türkler ve Ermeniler arasındaki çatışmaların çözümü için oluşturulan bir komisyonda bu faktör
kullanılmış, ancak başarı elde edilememiştir. Ermeniler kendilerine empati duyan Türkler karşısında
şaşırmış, kendi kimliklerinde yaşattıkları “kötü Türk” imajını tehlikeye soktuğu için Türk üyelerin kurduğu empatiler
sonuçsuz kalmıştır (4,5). Yine Filistin-İsrail gerginlikleri için arabuluculuk yöntemleri ile çatışmaların çözümlenmesi amaçlanmış
ancak netice de bunlar da sonuçsuz kalmıştır. Kıbrıslı Türkler ve Rumların farklılıklarından ziyade benzerliklerinin
daha çok olmasına güvenerek oluşturulan komisyonlarda, birbirlerinin acılarına karşı empati kurarak bir çözüme ulaşma
çabaları da sonuçsuz kalmıştır. Yakın dönemimize ait bu örneklerden de anlaşılabileceği gibi tek başına empati büyük grupların
çatışmalarının çözümünde yeterli olamamakla birlikte, çözümü engelleyen başka faktörlerin de olabileceğini düşündürmektedir.
Büyük grupların kimliklerine yaptıkları yatırımlar, kendi kimliğini ötekinden ayırma ihtiyacı, kimliklerini tanımlarken
kullandıkları düzenekler, toplumların tarih algıları, reelpolitika faktörleri gibi birçok faktör büyük gruplararası çatışmaların
sürmesinde ya da sonlanmasında etkili olabilmektedir. Aynı zamanda yukarıda da değinildiği gibi yüzeysel, yapmacık ya
da bir aldatmaca olarak algılanabilecek empati çabaları da çözüm süreçlerini engelleyebilecek faktörler arasında sayılabilir.
Karşı grup ile ilgili algılar hali hazırda olumsuz ise karşı grubun empati çabası yine bir aldatmaca olarak yorumlanabilir.
Özellikle başka bir grubu mağdur etmiş olarak algılanan grubun kurduğu empati, mağduriyet psikolojisindeki grup tarafından
yine bir aldatmaca, yenilgi olarak algılanabilir. Bu nedenle mağdur gruba karşı duyulan empati sonuçsuz kalabilir. Başka bir
büyük grup tarafından aşağılanmış, mağdur edilmiş, gelecekleri ile ilgili belirsizlik yaşayan gruplar, kendisini mağdur eden
grubun kendilerine yönelik bütün tutumlarına şüphe ile yaklaşabilmekte, bu tutumların yaratacağı sonuçlarla ilgili güvenilir
bir gelecek hissi taşıyamamaktadırlar. Bu nedenle kendi geleceklerinin, kendilerinin kontrolü altında olması ile ilgili katı ve
abartılı tutumlar sergileyebilmektedirler. Bu nedenle düşman olarak algıladıkları grubun, kendilerine yönelik olumlu tutumlarına
da şüphe ile yaklaşabilmektedirler. Bu tutumlardan birisi de empati olabilmektedir.

Hazırlayan: Dr. Rifat S. İLHAN, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim
Dalı, Arş Gör.; Prof. Dr. Abdülkadir ÇEVİK, Ankara Üniversitesi Psikiyatri Anabilim
Dalı, Politik Psikoloji Derneği Başkanı

Kaynaklar
1.Kestenberg, Judith S.The flow of empathy and trust between mother and child. Parental influences: In health and disease.Parental influences: In
health and disease.pp. 137-163
2.Journal of the American Psychoanalytic Association. IX, 1961: Empathy and the Bridge Function of the Ego. Antonio J. Ferreira. Pp. 91-105
3.Walter G. Stephan, Krystina Finlay . The Role of Empathy in Improving Intergroup Relations.. Volume 55, Issue 4, pages 729–743, Winter 1999
4.Vamık D. Volkan, Killing in the Name of İdentity.Virginia Pitchstore pub., 2006, ss:147-154
5.David L. Phillips, Unsilencing the Post:Track Two Diplomacy and Turkish-Armenian Reconcialiation, Berhalin Books , 2005
6.http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3580.htm
7.Ibid., s.5
8.Nikolaos Van Dam, Suriye’de İktidar Mücadelesi, çev. Semih İdiz, ve Aslı Falay Çalkıvik, İstanbul, İletişim Yayınları, 2000, s.41.
9.Niyazi Berkes, Fransızların Necip Azuri’nin 1905’te Paris’te Fransızca olarak yayınlanan ve
Suriye milliyetçiliğini ortaya koyan eserinden hareketle Cezayir ve Tunus’ta milliyetçi fikirlerin
yayılmasına karşı, ancak Suriye ve Lübnan’da milliyetçi fikirleri yaymak amacında olduklarını dile getirir. Bkz: Niyazi Berkes, İslamlık,
Ulusculuk, Sosyalizm, Ankara, Bilgi Yayınevi, 1975, s.35
10.http://www.30-days.net/muslims/muslims-in/mid-near-east/syria-alawites
11.1942–1963 yılları arasındaki dönemde Sünni şehirliler, özellikle Şam ve Halep’ten gelenler,
kabinenin % 83,2’sini; Alevi, Dürzî ve İsmaililer’in oluşturduğu azınlık grupları % 5,7’sini oluşturuyordu. 1963’ten sonra, 1963–1976 yılları
arasında Sünni temsilcilikte % 77,1’e düşüş olurken, Alevilerin temsiliyet oranı % 9,4’e yükseldi. Mahmud A. Faksh, “Alawi Community in Syria:
A New Dominant Political Force” Middle Eastern Studies, Vol.20., No.2 ( April 1984 ), s.142.
12.Özkoç, Ö. SURİYE BAAS PARTİSİ: KÖKENLERİ, DÖNÜŞÜMÜ, İZLEDİĞİ İÇ VE DIŞ POLİTİKA (1943–1991).Yüksek Lisans Tezi. Ankara
(2007).
13.http://www.30-days.net/muslims/muslims-in/mid-near-east/syria-alawites/
14. Dam, op.cit., s.154’ten: Kahire Radyosu, 1 Mayıs 1979
*Bu dürtüler özellikle Arap Baharı olayları sonrasında, Recep Tayyip Erdoğan’ a yönelik sevgi gösterileri ile, Somali’ ye yönelik yardım kampanyaları ve
Filistin halkının sempatisinin kazanılması ile çok güçlenmiştir. Türk toplumunun tarihsel genlerinde de varlığını koruyan bu dürtüler Somali halkına yardım
edilmesi gibi durumlarda faydalı bir işlev görebilirken, bazen de bu dürtüler Osmanlı İmparatorluğunu tekrar diriltme ile ilgili fantezileri reel politik alana
çekebilir ve Reel politik gelişmeler doğrultusunda, ani kararlara ve gerçekçi olmayan stratejilere yöneltebilir.